Veilig en spannend



De openbare lezing, op 7 december 2006 in Appingedam georganiseerd door de Stichting Weer- en Sterrenkunde Eemsmond droeg als titel: 'Intelligent life in the universe' met als subtitel 'Are we alone?' De lezing werd gehouden door dhr. K.J.J. Mook van het KNVWS Friesland. Omdat die intrigerende titel me aantrok bevond ik me ook onder het gehoor. Hieronder een impressie.

Ik hou van alles wat me een lekker veilig gevoel bezorgt en tch spannend is. Wanneer ik als jongetje met m'n melkbusje in het donkere jaargetijde melk moest halen deed ik dat met alle plezier. Ondanks het donker waande ik me veilig omdat ik me begeleid wist door de rustgevende twinkelende sterren. Waarschijnlijk de reden waarom ik me slechts de regenloze niet bewolkte avonden herinner. En dan fantaseerde ik altijd over m'n voornemen niet alleen een groot accordeonspeler in een circus te worden, maar ook, jawel, wtenschapper! Ik had al een voorschot op m'n toekomstige leven genomen want al wandelend op die avonden waande ik me reeds allebei, accordeonist n wetenschapper: Het zwarte firmament met de bleekgele sterren ws voor mij het circus, een veilige plek. En tegelijkertijd 'filosofeerde' ik of er daarginder bij die sterren misschien net zo'n jongetje als ik met een melkbusje zou rondlopen. Een spannende gedachte! Wetenschap vol romantiek. Bliksems nog aan toe!

(Dat de nachten zwart zijn heb ik altijd zonder nadenken geslikt, maar eerst gisteravond, tijdens de lezing, kwam ik er achter waarom de nachten niet anders dan zwart knnen zijn. Je zou toch zeggen dat het juist hel licht moest zijn in de ruimte door die overweldigende hoeveelheid sterren? Dat dat niet zo is komt vanwege het feit dat het heelal eindig is. Daarachter, achter die eindigheid is gewoon niks, en waar niks is is het donker en dat is nou juist waar je naar kijkt als je tussen de sterren door kijkt. Als je omhoog kijkt kijk je dus uiteindelijk naar het grote Niets! Heeft iedereen dat?)

Maar nu over dat buitenaards lven. Welnu, dat er leven elders is kunnen we zonder meer aannemen, want het ganse heelal zit vol met moleculaire koolstofhoudende bouwstenen n water (of ijs). Maar is er ook intelligent leven op een andere planeet ergens binnen de Melkweg, om het over andere sterrenstelsels nog maar even niet te hebben? Dt is nou juist de vraag! Ik heb altijd de neiging gehad deze vraag vanzelfsprekend positief te beantwoorden, maar er beginnen sinds gisteravond toch enige twijfels bij me boven te komen. Ik geloof overigens wel in UFO's, maar niet dat die dingen eventueel uit de ruimte afkomstig zouden zijn. Wetenschappers zijn druk in de weer met zoeken naar planeten buiten ons zonnestelsel. Men heeft dan ook al zo'n 200 grote zogenaamde exoplaneten ontdekt. Dat dit allemaal grote planeten zijn is niet zo verwonderlijk, want die ontdek je natuurlijk het eerst. Maar het zijn allemaal planeten die, vreemd genoeg, stuk voor stuk heel erg dicht bij hun eigen zon staan en ze bestaan bovendien slechts uit gas, net als bijv. onze eigen Jupiter. Nou, dan weet je genoeg. Als nu het intelligente ruimteleven al zo'n tachtig jaar bezig zou zijn met radio en tv, net als wij, dan zou je de eerste bijbehorende signalen op een afstand van tachtig lichtjaren op het huidige moment met uiterst gevoelige instrumenten moeten kunnen detecteren. Tot dusver is dat niet gelukt. Of misschien zendt dat leven evenals wij wel specifieke elektromagnetische signalen uit om o.a. ons op de hoogte van hun bestaan te brengen. En keer is het voorgekomen dat wetenschappers dachten zo'n signaal te hebben ontvangen, echter vreemd is wel dat er daarna nooit meer iets is gemeten. Van intelligente wezens mag je toch verwachten dat ze bij herhaling signalen uitzenden?! Kennelijk iets anders geweest, een vreemde reflectie of zo. Het kan natuurlijk wl zo zijn dat het buitenaardse nog maar sinds krt bezig is met radiosignalen; in dat geval heeft het ons misschien nog niet kunnen bereiken. Daarom blijven we ook luisteren.

Op onze aarde, waar al geruime tijd microleven was, heeft het uitermate lang geduurd voordat er intelligent leven ontstond. Onder intelligent leven kun je verstaan beschavingen die gereedschappen (kunnen) hanteren. Beschavingen worden, als ze eenmaal zijn ontstaan, continu door gevaren uit de ruimte bedreigd: Kometen die te dicht in de buurt komen, meteoorinslagen, verandering van planeetbanen door krachten van buiten af, abrupte klimaatveranderingen, het omklappen van de magnetische aardpolen, een plotseling ontploffende ster (supernova) in de, voor ruimtebegrippen, nabije ruimte, etc. etc. Daarbij komt nog dat ons leven ook nog eens afhankelijk is van de aanwezigheid van de maan, die de aarde stabiliseert. En wat dacht u van een zware planeet als Jupiter, die door z'n enorme zwaartekracht fungeert als ruimtestofzuiger, waardoor de aarde enigszin gevrijwaard blijft van rampzalige meteoorinslagen. Alles bij elkaar dus ontzettend veel voorwaarden voor langdurig intelligent leven, en de kans dat gelijktijdig zo een leven ook nog eens elders in het Melkwegstelsel zich voordoet is dan ook heel erg klein. En ondanks die luttele tachtig lichtjaren die we nog maar bestreken hebben houdt de voorlopige conclusie wl in dat we zullen moeten uitgaan van onze uitzonderlijkheid, hetgeen weer een 'designer', een god zou veronderstellen. Maar dt gaat me nou weer net te ver.

Ik heb het eigenlijk altijd al aangevoeld; laten we eerlijk zijn, het grootste gevaar voor ons leven is de decadente manier waarop wijzelf met onze aarde omgaan, maar sinds gisteravond heb ik helemaal begrepen dat er reden is je in de hoedanigheid van intelligent wezen onveilig te voelen. Accordeonspeler ben ik nooit geworden en met betrekking tot de wetenschap kan ik hooguit zeggen dat ik een tijd lang als chemisch analist in een scheikundig laboratorium heb gewerkt, maar ik heb al lang een voor mij veilig ander onderkomen gevonden, en waar ik me zelfs veilig waan voor de gevaren uit de ruimte: Toneel, het theater, waar je je eigen wereldje kan scheppen, waar je wg kan dromen. Waar je kan splen dat je accordeonspeler of wetenschapper van groot formaat bent. Waar het altijd donker is en de sterren vervangen zijn door lichtspots. Ik hou van alles wat me een lekker veilig gevoel bezorgt en tch spannend is.....
Dre Oudman



http://dreoudman.wordpress.com (Beschouwingen)