Radio Havenstad FM

'Rondje Havenstad' vanuit ’t Lokaal te Delfzijl


  • 20 maart 2010 (tussen 12:00 en 14:00 uur)


    Het ruimteweer / het begin van de lente
      Sinds een paar dagen is er weer een klein vlekje op de zon te zien geweest, dat echter niet veel invloed op het ruimteweer heeft gehad. De röntgen-activiteit bleef rustig en aan de lage kant en van massa uitbarstingen was geen sprake. Ook de zonnewind hield zich rustig bij een lag snelheid van toch nog 400 km/s.

      Vandaag, 20 maart 2010, begint de lente om 18.32 uur van de Midden Europese Tijd. Dit is niet alleen een weerkundig fenomeen, maar ook een uiterst exact gedefinieerd astronomisch tijdstip, waarvan op verschillende manieren dankbaar gebruik wordt gemaakt. De lente op het noordelijk halfrond van de aarde begint precies op het moment dat de zon loodrecht boven de evenaar staat en het equatorvlak doorsnijdt van zuid naar noord. Op het zuidelijk halfrond betekent dit het begin van de herfst. Aan de hemelbol bevindt de zon zich op dit moment in het lentepunt in het sterrenbeeld Vissen. Het is het snijpunt van twee denkbeeldige cirkels: de hemelequator en de ecliptica. Het lentepunt dient tevens als oorsprong van het stelsel van de hemelcoördinaten declinatie en rechte klimming. Het begin van de lente wordt verder gekenmerkt door het feit dat de dag en de nacht overal op aarde even lang duren met uitzondering op de Noord- en de Zuidpool. De tijdsduur tussen twee opeenvolgende posities van de zon in het lentepunt, ongeveer 365,22 dagen, wordt een tropisch jaar genoemd, het uitgangspunt voor de hier in gebruik zijnde (Gregoriaanse) zonnekalender. Het begin van de lente zelf was vroeger het begin van een nieuw jaar dat viel op de datum 1 maart. Duidelijk wordt daarmee de telling die in de namen van de maanden september t/m december tot uiting komt. Ook was het logisch dat de schrikkeldagen op het eind van het jaar werden toegevoegd, op 29 februari dus.
      Helaas hebben de Romeinen de kalender aan hun politieke wensen aangepast en vieren we (nog steeds) Nieuwjaar op 1 januari in plaats van op het astronomisch bepaalde moment dat de lente begint en waar de datum 1 maart bij hoort. En waarom gebruiken we nog steeds de namen van de maanden die naar de keizers van de Romeinse overheersers werden genoemd? Misschien komt het ooit weer goed met de kalender en wordt dit systeem weer onafhankelijk gemaakt van politiek en religie. De kalender is immers gebaseerd op de astronomie. Positief is wel dat de fout in de huidige kalender slechts één dag in 3300 jaar bedraagt.
    Presentatie: Paul Woldendorp
    Techniek: Remco Keizer
    Samenvatting en bijdrage: Wim Zanstra