Radio Havenstad FM
'Rondje Havenstad' vanuit ’t Lokaal te Delfzijl
16 mei 2009 (tussen 12:00 en 14:00 uur)
De ruimtetelescopen Herschel en Planck (1)
Op 14 mei om 15.12 uur Midden Europese Zomertijd werden volgens plan met een Ariane-5 raket de beide ESA-satellieten Herschel en Planck gelanceerd vanaf de basis Kourou in Frans Guyana. De lancering was direct te volgen op www.videocorner.tv . Het gaat hierbij om twee ruimtetelescopen die een plaats krijgen in het tweede Langrangepunt (L2) op een afstand van 1,5 miljoen km vanaf de aarde. De Herscheltelescoop zal waarnemingen gaan doen naar de samenstelling, temperatuur en beweging in stofwolken en aan andere verre sterrenstelsels met de bedoeling om meer informatie te krijgen over de vorming van sterren en hun planeten. Het idee is bekend dat de sterren eens moeten zijn ontstaan in stofwolken in de ruimte. Kleine toevallige verdichtingen in die stofwolken trekken door de zwaartekracht meer materie uit de omgeving aan totdat de temperatuur en druk zo hoog worden dat er kernfusiereacties beginnen waarbij waterstof tot helium wordt en veel energie vrijkomt. Op dat moment is een ster geboren. In het zichtbare deel van het spectrum zijn deze processen niet te volgen, maar in het infrarode deel wel. De infrarode straling is bijvoorbeeld de warmtestraling die in de buurt van een lamp of kachel voelbaar is. De Herscheltelescoop werkt alleen met die infrarode straling die zelfs dwars door de stofwolken heen kan dringen.
De lancering vond plaats met een raket, zo groot als de Martinitoren. In totaal ging er 770 ton voor een bedrag van 2 miljard euro de ruimte in. Het is een project van de European Space Agency dat al dateert vanaf 1980. Op het eerste gezicht lijkt het om zeer veel geld te gaan, maar verdeeld over bijna 500 miljoen Europeanen komt het uit op 4 euro per persoon over een periode van bijna 30 jaar. Daarvoor hebben veel mensen een goede baan gehad en is er veel nieuwe techniek ontwikkeld die zijn weg over de wereld wel zal vinden. Bovendien zal het inzicht over de werking van de wereld ook door dit project enorm toenemen.
Door de Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (SRON) is in Groningen gedurende de afgelopen 11 jaar een belangrijk onderdeel van de Herscheltelescoop ontwikkeld: het Heterodyne Instrument voor Verre Infrarode straling, HIFI. Dit is een spectrometer ter waarde van 200 miljoen euro met een uiterst precieze werking.
Presentatie: Jan Wildeman
Techniek: Remco Keizer
Samenvatting en bijdrage: Wim Zanstra
|