Radio Havenstad FM
'Rondje Havenstad' vanuit ’t Lokaal te Delfzijl
20 februari 2010 (tussen 12:00 en 14:00 uur)
Het ruimteweer / de zonneklok loopt niet constant
De omgeving van de aarde wordt voortdurend meer of minder beïnvloed door het gedrag van de zon. Sinds een aantal jaren heeft de zon bijna geen zonnevlekken vertoond als gevolg van een verminderde activiteit in het produceren en afgeven van energie. Misschien de de huidige lange winter daar wel een gevolg van. Deze minimale periode is nu duidelijk voorbij. Het aantal dagen per maand zonder zonnevlekken is sterk aan het afnemen. De zonnevlekken komen weer tevoorschijn. Zo ook de afgelopen week, toen een aantal actieve groepen opvallend aanwezig was en één daarvan (1045) op 8 februari enorme uitbarstingen vertoonde van röntgenstraling. Na ruim 8 minuten arriveert een deel van deze straling bij de aarde en veroorzaakt daar extra ionisaties in de ionosfeer.
Deze processen worden sids genoemd, sudden ionospheric disturbances. Het effect daarvan is een verhoogd reflectievermogen van radiostraling dat door Rob Stammes op de Lofoten kon worden geregistreerd rond 10.00 uur, 12.00 uur en 13.30 uur UTc door te luisteren naar een IJslandse datazender op een frequentie van 23,8 kHz. Zie
www.spaceweather.com van 11 februari. Over het algemeen zijn zendamateurs wel bekend met het reflectievermogen van de ionosfeer. Boven beschreven effect kan worden gezien als een onderdeel van het ruimteweer en kan alleen aan de dagzijde van de aarde worden waargenomen. De ionosfeer is een deel van de aardse dampkring op een hoogte tussen 100 en 500 km waarin een deel van de moleculen geïoniseerd zijn. Stromingen in de ionosfeer kunnen tevens magnetische storingen opwekken.
De tijdrekening op aarde is oorspronkelijk afgeleid van de positie van de zon aan de hemel die op een zonnewijzer kan worden afgelezen. Wordt de zonnetijd vergeleken met de klokketijd dan valt op dat de eerste niet constant verloopt. Opvallende afwijkingen zijn er bijvoorbeeld in de maanden november en december, wanneer het eigenlijk te vroeg donker wordt. Er wordt dan ook van de donkere dagen voor Kerst gesproken. Een gelijksoortig effect is er in de maanden februari en maart, als het 's avonds te lang licht blijft. Zo ging de zon op 11 februari bijna een kwartier te laat onder. Het verschil tussen de locale zonnetijd en de locale klokketijd wordt de tijdvereffening genoemd.
Presentatie: Paul Woldendorp
Techniek: Remco Keizer
Samenvatting en bijdrage: Wim Zanstra
|