Radio Havenstad FM

'Rondje Havenstad' vanuit ’t Lokaal te Delfzijl


  • 10 januari 2009 (tussen 12:00 en 14:00 uur)


    Het internationale jaar van de sterrenkunde / invloed van de cyclus van de zonnevlekken op het weer
      Internationale Jaar van de Sterrenkunde. Een van de redenen daarvoor is het feit dat het 400 jaar geleden is dat Galileo Galilei als eerste met een telescoop waarnemingen deed aan de objecten aan de sterrenhemel. Kort daarvoor was de telescoop ontdekt in Middelburg. Het verhaal wil dat kinderen van brillenmaker Hans Lipperhey met lensjes aan het spelen waren en zagen dat de haan op de toren groter leek wanneer zij door twee lensjes keken. Lipperhey maakte van het systeem een telescoop en vroeg patent aan. Het instrument verspreidde zich snel over Europa en Galilei ontdekte er in 1609 o.a. de zonnevlekken mee. De zonnevlekken komen voor in perioden van 11 jaar en hebben een duidelijk invloed op het ruimteweer, hetgeen zich uit in verstoringen van het magneetveld rond de aarde en in extreme gevallen poollicht op de lagere breedtes.
      Op dit moment is het aantal zonnevlekken nog uiterst minimaal en daarmee het ruimteweer erg rustig. Wel zijn er aanwijzingen dat het echte minimum van de aantallen zonnevlekken nu echt voorbij is.

      Gedurende de afgelopen 100 jaar lijkt het erop dat er een duidelijke correlatie bestaat tussen het voorkomen van de strenge winters en de 15 Elfstedentochten met de minima in de zonnevlekkenperiodes. Zo is er geen enkele tocht geweest tijdens een periode met een maximaal aantal zonnevlekken. Van de tien strengste winters in Nederland waren dit er slechts twee. De vraag is overigens wel of er een oorzakelijk verband bestaat tussen het weer op aarde en het aantal zonnevlekken. De verschillen in breedtes van de jaarringen van bomen zouden dit idee ook kunnen ondersteunen. Een ander opvallend fenomeen is dat er tussen de jaren 1909 en 1959 elf Elfstedentochten zijn verreden en tussen 1959 en 2009 slechts vier. Bevriest het ijs in de kanalen misschien minder snel en goed door de (extra) opwarming van de aarde ten gevolge van de toenemende industrie, bevolking en welvaart? Deze beschouwing geldt wel voor Friesland, slechts een heel klein deel van de aarde en bovendien voor een relatief korte periode van slechts 100 jaar. Misschien komt er dit jaar toch nog een Elfstedentocht. De huidige vorstperiode kan er een aanwijzing voor zijn.
    Presentatie: Paul Woldendorp
    Techniek: Remco Keizer
    Samenvatting en bijdrage: Wim Zanstra