Landelijke sterrentelling

In het sterrenbeeld Cassiopeia kunnen van 10 oktober t/m 10 november 2010 de sterren worden geteld om een indruk te krijgen van de lichtvervuiling. Meer informatie hierover staat op www.laathetdonkerdonker.nl.

Door de Stichting Natuur en Milieu en de Milieufederatie met als ambassadeur de bekende sterrenkunde journalist Govert Schilling wordt ook dit jaar een landelijke sterrentelling georganiseerd om te onderzoeken hoe donker het nog in Nederland is. In principe kan iedereen aan deze activiteit meedoen. De bedoeling is om tijdens een heldere nacht naar een donkere plek te gaan en van daaruit naar het sterrenbeeld Cassiopeia te kijken. Dat sterrenbeeld staat recht boven ieders hoofd en is duidelijk herkenbaar aan de vorm van de letter "W". Hoe minder stoorlicht er is, hoe meer sterren er te zien zullen zijn. Overigens wordt het beeld ook beïnvloed door de heiïgheid van de atmosfeer en de aanwezigheid van de maan. De uitkomsten van de sterrentelling worden gebruikt om bij de lokale overheden en bedrijven aandacht te vragen voor maatregelen om onnodige verlichting tegen te gaan. Het sterren tellen gaat als volgt in zijn werk.

  • Sterren tellen
        1. Ga naar de website www.laathetdonkerdonker.nl en kies het item "Sterren- telling 2010". Lees de informatie en kies voor het item: "naar sterrentelling".
        2. Lees ook hier de informatie en kies: "doe nu mee!"
        3. Op deze pagina is de volgende instructie te lezen.
  • Instructie
      Tot en met 10 november 2010 kan met onderstaande instructie en via het invulformulier mee worden gedaan aan de landelijke sterrentelling. Wie weet is er één van de mooie prijzen te winnen, zoals de "Atlas van astronomische Ontdekkingen" van Govert Schilling. Zo gaat het in zijn werk:

    • Print de zeven sterrenkaartjesuit. Dit zijn plaatjes van het sterrenbeeld Cassiopeia waarop verschillende gradaties zijn te zien van het aantal zichtbare sterren. Op het ene kaartje staan weinig sterren, op de andere meer of heel veel.
    • Ga tussen 10 oktober en 10 november 2010 op een heldere avond of nacht, zonder storend maanlicht, naar buiten en neem de uitgeprinte sterrenkaartjes en een zaklamp mee. Bedek de zaklamp met een papieren zak of omwikkel hem met rood cellofaan. Hierdoor wordt het licht afgezwakt en wordt het zicht beter.
    • Kies een donker plekje in de eigen omgeving. Loop weg van lantaarnpalen of andere lichtbronnen en laat de ogen 15 minuten wennen aan het donker.
    • Kijk recht omhoog en zoek het sterrenbeeld Cassiopeia. Cassiopeia is een sterrenbeeld met 5 heldere sterren die samen de letter 'W' vormen. Op het plaatje hieronder is te zien hoe met behulp van de Grote Beer het sterrenbeeld Cassiopeia gevonden kan worden.
    • Vergelijk het beeld van de sterren met de sterrenkaartjes. Kies het kaartje dat er het beste mee overeen komt. De sterren hoeven dus niet allemaal worden geteld! Wel zal vaker dan één keer het kaartje vergeleken moeten worden met wat er echt gezien is. Werk de waarneming per ster of per groepje sterren af.
    • Registreer de graad van de bewolking.
    • Ga naar binnen en vul de waarnemingen in op het invulformulier
    • Natuurlijk kan vaker worden mee gedaan dan deze ene keer. Probeer dan wel steeds naar een andere donkere plaats te gaan.
  • Registratie
      Vul op de computer het invulformulier in:
      De aanspreekvorm (mevrouw of meneer).
      De voorletters, tussenvoegsels en achternaam.
      Straat, huisnummer en eventuele toevoeging.
      Postcode en woonplaats,
      Provincie,
      Telefoon (niet verplicht).
      E-mail adres.
      Geboortedatum. De datum van de telling.
      De aard van het gebied waar de meting werd gedaan.
      De locatie met name genoemd of via de positie op een gegeven kaartje.
      Het nummer van de bijpassende sterrenkaart (keuze uit 1 t/m 7).
      De mate van bewolking.
  • Verzenden
      Tenslotte kan nog worden aangeven of men al of niet op de hoogte wilt blijven van "De Nacht van de Nacht" of andere projecten van de Stichting Natuur en Milieu en de Milieufederatie en of men de bijbehorende digitale Nieuwsbrieven wil ontvangen. Daarna komt de toets "VERZENDEN" in beeld.
  • Slotopmerking
      Natuurlijk is de kwaliteit van de sterrenhemel van meer factoren afhankelijk dan alleen van het kunstmatig door mensen veroorzaakte licht. Ook het licht van de maan zorgt ervoor dat het vaak moeilijk is om sterrenkundige waarnemingen van bijvoorbeeld kometen te doen. Verder spelen de weersomstandigheden een hele belangrijke rol. Bij een vochtige lucht wordt het stoorlicht meer verstrooid en daardoor nog hinderlijker. Ook is de atmosfeer in de buurt van de zee vaak vochtiger, waardoor de waarnemingsomstandigheden in Drenthe meestal beter zijn dan in de provincie Groningen. De toenemende lichtvervuiling en een drogere atmosfeer zijn dan ook redenen dat de sterrenwachten meer op hogere bergen worden gebouwd dan vroeger. Uiteindelijk worden de beste waarnemingen buiten de atmosfeer en ver van het stoorlicht vanuit een baan om de aarde gedaan.
  • (W.T. Zanstra)